O obowiązku przeprowadzania kontroli stanu technicznego budynku stanowi art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawa budowlanego. Zobowiązanie ciąży na właścicielu bądź zarządcy obiektu. Kontrola powinna się odbyć raz w roku lub raz na pięć lat.

Zgodnie z art. 62 ust. 1 pkt 2 Prawo budowlane, kontrola która odbywa się co pięć lat powinna sprawdzać stan techniczny całego budynku, w tym: instalację elektryczną, piorunochronną, a także estetykę obiektu i terenu wokół niego.

Zgodnie z art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. b i c Prawo budowlane, kontrola która odbywa się raz w roku powinna sprawdzać stan techniczny instalacji: gazowej, kominowej, kanalizacyjnej, przydomowych szamb i oczyszczalni ścieków.

Czytaj więcej: Prawo budowlane: Rozdział 6 - Utrzymanie obiektów budowlanych

Ponadto zarządca lub właściciel budynku, przed każdą zimą powinien dokonywać przeglądu roboczego. Taki przegląd określa ogólne przygotowanie budynku i instalacji do funkcjonowania w okresie mrozów i opadów śniegu.

Kontrolę stanu technicznego budynku może przeprowadzić wyłącznie osoba do tego uprawniona, a jej wyniki powinny być protokołowane.
- Mistrz kominiarski – uprawniony jest do wykonania kontroli przewodów dymowych, spalinowych i wentylacyjnych;
- Dozorcy i konserwatorzy urządzeń energetycznych i gazowych – uprawnieni są do wykonania kontroli stanu instalacji elektrycznych, piorunochronnych oraz gazowych;
- Projektant architekt, konstruktor albo kierownik tego zakresu robót budowlanych – uprawniony jest do kontroli stanu technicznego całości budynku;

Ocena stanu technicznego budynku
Ocena stanu technicznego budynku może być wykonana w dwojaki sposób: jako opinia lub ekspertyza. Różnica jest zasadnicza: opinia sporządzona jest na podstawie oględzin i dostępnej dokumentacji projektowej, a ekspertyza stanu technicznego budynku poparta jest badaniami i kalkulacjami nośności elementów konstrukcyjnych budynku.

Ekspertyza to szersze i droższe opracowanie. Wymagane jest przepisami prawa budowlanego jeśli planujemy modernizację, zmianę sposobu użytkowania budynku, a także wtedy gdy konstrukcja nośna jest naruszona (np. spękania na murze lub stropach).

Kto wykona opinię, a kto ekspertyzę stanu technicznego budynku?
O ile opinię techniczną może sporządzić technik, bądź inżynier posiadający uprawnienia budowlane i technik budowlany, tak wykonanie ekspertyzy można zlecić wyłącznie rzeczoznawcy budowlanemu. Rzeczoznawca budowlany otrzymuje uprawnienia od wojewody, na podstawie co najmniej pięcioletniej praktyki w zawodzie i opinii min. dwóch innych rzeczoznawców reprezentujących tą samą dziedzinę.
Wszyscy rzeczoznawcy są rejestrowani w Centralnym Rejestrze Rzeczoznawców Budowlanych pod indywidualnym numerem identyfikacyjnym.